جواد محدثى

88

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

لباس كهنه بپوشيد زير پيرهنش * كه تا برون نكند خصم بدمنش ز تنش لباس كهنه چه حاجت كه زير سمّ ستور * تنى نماند كه پوشند جامه يا كفنش « 1 » در برخى نقلها تغيير « عتيق » آمده ، يا « ثوب خلق » ، كه همان « لباس كهنه » است . - ساربان پيروزى - فتح پيروزى خون بر شمشير - فتح پيش‌خوانى « نوحه‌خوانى و همسرايى شبيه‌خوانان يك تعزيه و آن بدين ترتيب بوده است كه پيش‌خوانى اندكى پس از آغاز تعزيه ، با گامهاى كند و با ضرب آهنگ دم‌گيرى يا همسرايى خود وارد صحنه مىشدند و از پيش روى تماشاگران مىگذشتند . آنها پس از چند بار دور زدن برگرد سكوى نمايش و آماده كردن تماشاگران از صحنه بيرون مىرفتند . بلافاصله پس از پايان پيش‌خوانى ، نمايش تعزيه آغاز مىشد . پيش‌خوانى گاه به صورت پرسش و پاسخ انجام مىگرفت . « نوحهء اوّل تعزيه » ، « نوحهء پيش در آمد » ، « نوحه گرفتن » از نامهاى ديگر پيش‌خوانى است . » « 2 » پيشگويى شهادت حسين « ع » اين كه آيا امام حسين « ع » مىدانست در كربلا شهيد خواهد شد ، يا آنكه غافلگير شد و در محاصره قرار گرفت ، ميان نويسندگان بحث است . امّا آنچه از روايات و اصول اعتقادى شيعه بر مىآيد ، آن حضرت خبر داشت و آگاهانه شهادت را برگزيده بود . نه تنها در آغاز حركت از مدينه و شب وداع با حرم پيامبر ، يا آغاز حركت از مكّه به سوى سرزمين عراق ، بلكه از سالها پيش خبر داشت و شهادت ، عهدى از سوى خدا و رسول با او بود . از به دو تولّد آن حضرت ، موضوع شهادتش در عاشورا مطرح بوده است ، حتّى در زمان انبياى پيشين نيز روشن بوده كه حسين ، فرزند پيامبر خاتم در كربلا شهيد خواهد شد . در اين باره احاديث فراوان است و خبر دادن به پيامبرانى چون آدم ، نوح ، ابراهيم ، زكريا ، اسماعيل ، موسى ، عيسى و . . . در منابع حديثى مفصّل آمده است كه در اين مختصر

--> ( 1 ) - وصال شيرازى . ( 2 ) - دايره المعارف تشيّع ، ج 3 ، ص 658 .